Tarife Kararı Ticarette Yeni Belirsizliklere Yol Açtı.
ABD Yüksek Mahkemesi’nin Trump’ın acil durum tarifelerini iptal etmesi, milyarlarca dolarlık verginin akıbeti ve ticaret anlaşmalarının geleceği konusunda soru işaretlerini artırdı.
ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump tarafından “acil durum” gerekçesiyle uygulamaya konulan gümrük tarifelerine ilişkin önemli bir karara imza attı. Mahkeme, Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA) başkana doğrudan tarife koyma yetkisi vermediğine hükmederek söz konusu vergileri yasaya aykırı buldu.
Kararda, gümrük vergisi koyma yetkisinin Anayasa gereği Kongre’ye ait olduğu vurgulandı. Böylece Trump yönetiminin IEEPA’ya dayandırdığı geniş kapsamlı tarife uygulamalarına hukuki engel getirilmiş oldu.
Toplanan milyarlarca dolar ne olacak?
Kararın en kritik boyutlarından biri, bugüne kadar tahsil edilen gümrük vergilerinin akıbeti. Mahkeme, iadelere ilişkin net bir yol haritası ortaya koymadı. Ancak uzmanlara göre ithalatçı firmalar, ödedikleri vergilerin geri alınması için toplu davalar açabilir.
IEEPA kapsamında toplanan tutarın yüz milyarlarca doları bulabileceği belirtilirken, olası iadelerin ABD Hazinesi üzerinde ciddi bir etki yaratabileceği ifade ediliyor. Sürecin teknik ve hukuki açıdan uzun ve karmaşık bir dava dönemine dönüşmesi bekleniyor.
Trump’tan “daha güçlü yöntemler var” mesajı
Kararın ardından açıklama yapan Trump, başkanlık yetkileri kapsamında tarifeleri uygulamak için farklı ve daha güçlü yasal yollar bulunduğunu savundu. Mahkemenin kararının, başkanın ticareti düzenleme yetkisini tamamen ortadan kaldırmadığını, yalnızca IEEPA’nın yanlış bir dayanak olduğunu ileri sürdü.
Bu kapsamda yönetimin, 1962 tarihli Ticaret Genişletme Yasası’nın 232. maddesi veya 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301 ve 122. maddeleri gibi alternatif düzenlemelere başvurabileceği değerlendiriliyor. Ancak bu yasalar, IEEPA’ya kıyasla daha kapsamlı soruşturma ve prosedürler gerektiriyor.
Yüzde 10’luk küresel tarife adımı
Mahkeme kararının hemen ardından Trump, 1974 Ticaret Yasası’nın 122. maddesi kapsamında tüm ülkelere yönelik yüzde 10 oranında geçici bir ithalat vergisi getirdiğini duyurdu. 150 gün süreyle uygulanacak bu verginin 24 Şubat itibarıyla yürürlüğe gireceği açıklandı.
Bazı kritik ürün gruplarının ise bu uygulamadan muaf tutulacağı belirtildi. Enerji ürünleri, bazı tarım kalemleri, ilaçlar ve belirli elektronik ürünler geçici vergi kapsamı dışında bırakıldı.
Ticaret anlaşmaları risk altında mı?
Uzmanlar, Yüksek Mahkeme kararının ABD’nin müzakere ettiği veya imzaladığı ticaret anlaşmaları üzerinde de belirsizlik oluşturabileceğine dikkat çekiyor. Özellikle IEEPA tarifelerinin pazarlık unsuru olarak kullanıldığı anlaşmaların hukuki zemini tartışmalı hale gelebilir.
Bazı ekonomistler, kararın kısa vadede tarife oranlarını düşürerek piyasaya nefes aldırabileceğini, ancak uzun vadede yeni hukuki süreçler ve alternatif düzenlemeler nedeniyle ticaret politikasında yeni bir belirsizlik dalgası yaratabileceğini ifade ediyor.