Sosyal Güvenlikte Yeni Dönem: Emeklilikte Şartlar Değişiyor!
Sosyal güvenlik sisteminde uzun süredir avantaj sağlayan bazı emeklilik uygulamalarında önemli bir dönüşüm yaşanıyor. Milyonlarca çalışanı ilgilendiren yeni düzenleme, özellikle 2008 sonrası sigortalı olanlar için emeklilik şartlarını daha belirleyici hale getiriyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş, değişikliğin kapsamını ve kimleri nasıl etkileyeceğini açıkladı.
SSK mı Bağ-Kur mu? Avantaj Dengesi Değişiyor
Sosyal Güvenlik Kurumu çatısı altında SSK (4/1-a), Bağ-Kur (4/1-b) ve Emekli Sandığı (4/1-c) tek sistemde birleşmiş olsa da uygulamada farklılıklar sürüyor.
Karakaş’a göre SSK’dan emekli olmak, Bağ-Kur’a kıyasla yaklaşık 1.800 ila 2.000 gün daha az prim ödeme avantajı sağlıyor. Ayrıca maaş hesaplama sisteminde de bazı dönemlerde SSK lehine farklılık oluşabiliyor.
Bu nedenle birçok vatandaş, daha az primle emekli olabilmek için statü değişikliği planlaması yapıyordu. Ancak yeni sistemle bu durum büyük ölçüde değişti.
2008 Öncesi Sigortalılar İçin “Son 7 Yıl” Kuralı
Eğer ilk sigorta girişi 2008 yılındaki SGK reformundan önceyse, mevcut uygulamada “son 7 yıllık fiilî hizmet süresi” belirleyici oluyor.
Son 7 yıl (2.520 gün) içinde en fazla hangi statüde prim ödendiyse (en az 1.260 gün), kişi o statü şartlarına göre emekli ediliyor.
Bu sistem, özellikle son yıllarda SSK’ya geçerek daha avantajlı şartlardan emekli olmayı mümkün kılıyordu.
2008 Sonrası İçin Yeni Kural: Tüm Çalışma Hayatı Esas
Ekim 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar için “son 1.260 gün” avantajı artık geçerli değil.
Yeni sistemde SGK, yalnızca son yıllara değil, tüm çalışma hayatına bakıyor. Toplam prim süresinin çoğunluğu hangi statüde geçmişse, emeklilik şartları da o statüye göre belirleniyor.
Örneğin; 23 yıl Bağ-Kur’lu çalışıp son 7 yılını SSK’lı geçiren bir kişi, eski sistemde SSK’dan emekli olabilirken, yeni sistemde çoğunluk Bağ-Kur olduğu için 9.000 gün şartına tabi olacak.
SGK Çatısı Altında Tek Tip Sigortalılık Yok
Karakaş, SGK çatısı altında tek tip sigortalılık bulunmadığını da vurguladı. Bir kişi aynı anda ya da farklı dönemlerde farklı statülerde prim ödeyebiliyor.
Ancak bazı çakışma durumlarında özel kurallar geçerli:
- Eğer Emekli Sandığı (4/1-c) kapsamı varsa diğer statüler geçersiz sayılabiliyor.
- SSK ve Bağ-Kur çakışırsa, 2011’den bu yana SSK (4/1-a) geçerli kabul ediliyor.
Kendi Şirketinden SSK’lı Gösterme Uyarısı
Karakaş’ın en kritik uyarılarından biri ise şirket ortaklarına yönelik oldu.
Kişi kendi sahibi ya da ortağı olduğu şirket üzerinden kendisini SSK’lı gösteremez. Bu şekilde yatırılan primler geçersiz sayılabilir ve emeklilik sürecinde ciddi hak kayıpları yaşanabilir.
Bu nedenle emeklilik planlaması yaparken statü dağılımının dikkatle analiz edilmesi gerektiği belirtiliyor.
Emeklilik şartları, prim gün hesaplamaları ve sosyal güvenlik sistemindeki son değişiklikleri ücretsiz takip etmek için Kariyerbankasi.net’i ziyaret edebilirsiniz. Son dakika gelişmeleri için mobil uygulamayı buradan indirebilirsiniz.